Showing posts with label македонски бендови. Show all posts
Showing posts with label македонски бендови. Show all posts

Thursday, November 10, 2011

Ружниот

(Фото: приватна архива на Rocka Dark)
За Скопје беше тоа што за Лондон и за лондончаните беше Сид Више'с, панк иконата од „Секс Пистолс“. Икона на едно време и драг човек со насмевка која и денес бдее над градот, десет години по денот кога замина

Првпат од толку блиску видов панкер, и, за среќа, не беше некој насилен тип, како што обично ги биеше глас - дента, во ГТЦ, додека се соземав од шокантната неочекувана слика дека брат ми почнал да пуши (нишка „Дрина“ - „Оригинал“). Другар му Роберт, батко што родителите би го нарекле „пристојно дете“, тивко му рече: „Еве ти го Ружниот.“. Уште едно изненадување! - брат ми се дружи со панкери, тие, збеснатите типови, какви што гледавме во Струга, на кејот, за време на летото.. Но, било к'смет првиот панкер што лично ќе го запознаам да биде тој, Ружниот, најдобродушниот меѓу скопските панкери, како што сумираат разумот и сеќавањето денес, триесетина години подоцна.

Tuesday, November 01, 2011

Владимир Муратовски - Диво


Владимир Муратовски - Диво, жива енциклопедија
на скопската супкултура (Фото: Андреј Гиновски)
Може ли да се замисли концерт или место на кое што се собира македонскиот андерграунд без Влатче Диво, без тој препознатлив детаљ на македонската супкулутра? Веќе 25 години, тоа е незамисливо


Еден ден се појави пред „Пастри“, бутката за пирошки спроти гимназија „Георги Димитров“, ликот со очила со дебели стакла, што веќе ни беше познат од неколкуте концерти што како млади средношколци веќе ги бевме гледале во Дом на млади „25 Мај“, првите наши концерти. Додека му одбројуваа минутите од големиот одмор, меѓу луѓето што чекаа ред за пирошка препозна познаник од по концерти. Ни почна муабет како веќе да се познаваме - спонтано и срдечно, какви што ќе бидат, во децениите што ќе се редат, сите средби со луѓето што ги среќавал по концерти, по местата каде што се собирале скопските љубители на супкултурата. Веќе неколку недели подоцна, по средбата пред „Пастри“, разбравме: се вика Владимир Муратовски, знае многу за музика, собира плочи-касети, го викаат Диво, според бендот, „Диво“ (Ди-еволушн).

Tuesday, July 26, 2011

Дане Капевски


Неговиот бенд бил првиот хард рок и хеви метал состав во Македонија. Заминал за Германија, изградил кариера како уметник со исклучително ценет потпис, препознатлив по ОТО, гигантскиот маж од железо од отпад


Името на групата „Карамела“, ни беше позната по Митко Сокол Мустачки, кој имаше огромна збирка на музички видеа. Понекогаш ќе извадеше тезга на концертите во МКЦ - прилика да си купите видео од концерт на некоја група што ви била важна во животот - а, подоцна водеше емисија на телевизија, за „старите добри времиња“. Од музиката на „Карамела“ во сеќавањето останало само едно видео, снимено во холот на некој од факултетите на Бит-пазар, кое беше единственото нешто што ни создаваше некаква слика колку да знаеме за групата кога некој ќе ја спомнеше. Ја знаевме само како дамнешна хард енд хеви група, чија поента не успеа некако да допре до нас, генерациите кои го откривале рокенролот подоцна. Приликата да ги слушнеме повнимателно ја добивме во последниве година-две, кога од некаде се појави mp3 запис од една нивна песна, „Пријателке“. Дури тогаш можевме потемелно да ја насетиме нивната различност меѓу музиките на нивното време - доцните седумдесетти - раните осумдесетти - хард рок - хеви метал, со необични текстови кои речиси директно зборуваат за секс.


Патот, неодамна не' однесе во кафулето зад „Свети Димитрија“, некогашно „Виктор-Викторија“, местото каде што се собираат музичари и уметници од таа генерација, шеесеттите-седумдесеттите години од минатиот век. Таму го запознавме Дане.

Tuesday, July 12, 2011

Кљок

Фото: Андреј Гиновски
Неговата фризерница во скопски Мичурин, поставила нови стандарди: берберниците 'пред и по Кљок'. Помодерна од многу кафетерии во градот. Човек без кој, велат, не може да се состави листа на фаци-легенди. Лик од бекстејџ екипата на 'Леб и сол' и мајстор на усна хармоника

Многумина ни беа нафрлиле дека порано или подоцна ќе треба една епизода од серијалот да му посветиме на Кљок, човекот за чија фризерница во Мичурин многу сме слушале. Но, не го спомнуваа само по фризерницата. Многумина ќе ви кажат дека е неизбежен и како битна фаца од екипата на „Леб и сол“, како човек кој бил вештиот светло-мајстор на групата во тие „партизански“ времиња, кога немало професионална светло-опрема, па се снаоѓале со обоени светилки и неколку прекинувачи. Пријателите ќе ви го опишат како човек со специфичен хумор, уникатни досетки и необична дикција - „каква што му е дикцијата кога свири на усна армоника“, ќе ви речат некои од нив, откривајќи уште еден интересен детаљ за него.

Знаевме дека кога-тогаш ќе го побараме. Чекавме да созрее моментот.

Friday, April 22, 2011

Канго


Канго
(Фото: Васко Марковски)
Малкумина ќе спорат дека си имаме работа со вистинска легенда, нај-препознат-ливиот лик од Кочани, рокенрол фанатик со речиси 50 години непрекинат стаж на сцената во Македонија


Среда. Доцните осумдесетти, раните деведесетти. По секоја цена решени да излеземе во град, уверени дека ќе најдеме нешто интересно да се помине вечерта со пријателите. Кога веќе се бевме потсобрале некоја група, без идеја каде да одиме, од некаде се појави Диме, од „Ласт Експедишн“, вели, ај да одиме до „25 Мај“ (денешно МКЦ), ќе имало некаква свирка, некаква промоција. Го прашавме кој, како - ќе свирел некој Канго, од Кочани. „Ај да видиме“ - лесно се решивме немајќи некоја попаметна идеја како да ја поминеме ноќта, а да не биде секој ден истото. Влегуваме во „Дансинг“. Веќе ечеа тапани, во познатата стаклена акустика, дисторзирана гитара, и некакво пеење. Пред нас се појави трио, сосем неочекувана појава: тип со бел „стратокастер“, со имиџ и појава како Џими Хендрикс

Wednesday, February 23, 2011

Деко

Фото: Ивана Кузмановска
Kлавијатурист, гитарист и еден од штедрите креативни извори на 'Бадмингтонс', 'Александар Македонски' и 'Клержо'. Македонскиот Реј Манзарек, Џон Лорд и Дејв Гринфилд. Големиот вљубеник во „камчињата“, човекот кој го откри и прв изрежа македонски рубин


Тешко е да се напише приказна за човек кој толку силно знае да ја поттикне креативноста, а притоа да ви биде ограничен просторот да се искажете. Оние што го познаваат поодамна, знаат како е. Да се раскажува за Деко - Дејан Шкартов, ќе ви биде потребно многу време и многу простор. Од каде да почнете и за што повеќе, а за што помалку да кажете.

Tuesday, September 21, 2010

Ариан Дема

Нема да погрешиме ако речеме дека Љани, како што го нарекуваат пријателите, поставувал високи стандарди во се’ што ќе фател да работи. Некогаш тоа го правел како гитарист на култните бендови “Пу група” и “Ден за ден”. Подоцна, тоа го правел во угостителството. Малкумина знаат дека тој е човекот кој го донесе во Македонија хамбургерот и концептот на фаст-фуд ресторани

Неговото име првпат го прочитавме на обвивката од албумот на “Ден за ден”, плоча што првпат се појави во нашиот дом еден петок, кога татко ми се врати од терен - градежен инженер, надзор на некаков објект кај Македонски Брод - со четири плочи, сакајќи со нив да ни каже дека за многу помалку пари можат да се купат дури четири плочи, споредено со “Made in Japan” на “Дип парпл” за која со брат ми, на почетокот на неделата, бевме потрошиле 700-800 динари.

Беше изненадување што воопшто нашол нешто, таму, кај Брод или Самоков, но и што решил да ни одржи една таква лекција, по големите пари што не толку одамна ги бевме дале за винил. Откривме нов македонски бенд, плоча со бајаги откачен “омот” - девојка распната на авион: “Ден за ден”. Секое разгледување и секое преслушување на “Ден за ден” носеше интензивен бран возбуда, восхит и мистика. Кои се овие луѓе? Како може да постои нешто толку генијално, а да не сме го знаеле до сега, да го немало на телевизија, да не сме ги виделе во “Екран”? Кои се овие вешти музичари и композитори, со едноставен, а фраерски имиџ, сликани пред кино “Култура”? Од кое маало произлегла таа магична музика, што звучи како раниот “Леб и сол”, а толку различна - песни во кои се насетува инспирација од фолклорот, но со толку откачено и инвентивно испреплетени мотиви. Остана надежта дека некогаш ќе запознаеме некој од нив, или дека - дај Боже - некогаш ќе им текне да се реоформат, да настапат некаде: Димитар Чочоровски, Ариан Дема, Драгиша Солдатовиќ и Владимир Јанкуловски.

Минуваа години. Разбравме дека бендот имал карма на комета - блеснал и заминал славно во вечноста, и покрај малиот тираж на албумот. Чочор заминал во Австралија, за Јанкуловски ретко кој знаеше нешто да ни каже, некои пријатели што подоцна ги запознавме, рекоа дека се познаваат со Солдатовиќ - “Лабиш“ - но не стигнавме да го запознаеме. Замина во вечноста. Најлесно му влеговме во трагата на Аријан Дема, гитаристот за кого разбравме дека бил сопственик на сендвичарницата на автобуската станица спроти “Драмски”, кај билетарницата - каде што прават вкусни сендвичи, со помфрит - четвртесто сечените пржени компирчиња, прелеани со некакви сосови чиј вкус долго се памети. Но, никогаш не собравме храброст да го побараме.


Музиката на “Ден за ден” нè возеше и во средношколските денови, кога хит-место за трошење на парите за на училиште беше “Камел”, спроти Соборна црква. Местото каде што се појави “хамбургер” - сендвич со плескавица, но не како во трафиките на “Метропол”, туку -  полн со салата, помфрит, кечап и мајонез - со вкусови слични како во Фритерија “Аријан” - наспроти Драмски.

По дваесетина години живеење на релација Брисел-Палма де Мајорка, Љани веќе една година повторно е во Скопје. Разговорот со него демистифицира многу од нештата за кои сме биле љубопитни.

Музиката почнала да го интригира уште од детството, додека ја гледал виолината со која вежбала сестра му. Набргу почнал и самиот да свири. Веќе на 21 година (1978) имал сериозен бенд, кој ставил силен печат на времето во кое живееле: “Пу група”, бендот во кој ќе ја создадат мегапопуларната и единствената забранувана македонска рокенрол песна, “Неправда”, која се дрзнала да пее за “имаш ти, немам јас”, во време кога системот проповедал еднаквост. По седум-осум години, пријателски решаваат да продолжат по различни патишта. Љани сè повеќе бил загреан да свири фјужн-џез. Им се придружува на Лабиш, Чочор и Јанкуловски - веќе формираниот “Ден за ден”. Бендот не успеал да ја фокусира енергијата за да го издаде вториот албум, за кој добиле понуда веднаш по првиот. Љани заминува во Белгија, каде што влегува во угостителскиот бизнис, но покрај него редовно е неговиот Гибсон Лес Пол - запознава менаџери од Германија, под чие водство свири со клупски лајв-бенд во елитните европски скијачки центри, со настапи закупени за една година однапред. Зиме во Брисел, лете во Палма де Мајорка, каде што работи како менаџер на ресторани. Пријателството со Гранит и со луѓето од “Пу” се одржало до денес.

Гранит Таќи: „Солото на 'Неп-
равда' е соло кое сака да го на-
учи секој гитарист во Македонија,
исто како рифот на 'Smoke on
the water' 
на  Deep Purple“ 
“Љани за мене е најголем југословенски гитарист на сите времиња - значи, не велам македонски, туку пошироко. Само му замерувам што престана да свири. Мислам дека е, сè уште, најголемиот виртуоз, дури и пошироко од тие југословенски рамки. Дури и најголемите критичари на тогашната сцена го прогласија за најдобар гитарист на тие времиња. Солото на “Неправда” е негово, тотално и е едно од најпознатите сола во Македонија, соло кое секој гитарист во Македонија се трудел да го научи, како што го учат по светот рифот од “Smoke on the water” од “Дип Парпл” сите што сакаат да научат гитара”, се сеќава Гранит, фронтменот на “Пу” и “Лева патика”.

На виртуозноста на Ариан се сеќава и Владимир Петрушевски - Фили, професор на Природно-математичкиот факултет, некогашен соборец на “Пу”, клавијатурист на тогашниот бенд “Листен”.


„Исклучително талентиран гитарист, со
одличен слух и извонредна имагинација“,
Владимир Петрушевски - Фили.
“Љани отскокнуваше од составот. Беше исклучително талентиран гитарист, со одличен слух и извонредна имагинација. Хендикепот што не знаеше ноти, успешно го надоместуваше со одлични идеи. Беше склон кон експериментирање, кое повремено знаеше да поприми и белези на ‘заебанција’. Да речеме, на еден од концертите што беа организирани во кошаркарската сала на ‘Работнички’ (1975 или 1976 год.) излезе маскиран како Индијанец, а во една од композициите дел од солото на гитара го отсвире со - гудало! Беше извонредно. Беше еден од оние што дадоа печат на тоа време”.

„Пристапот му беше максимал-
но професионален, доведен до
ниво на тотален дизајн“,
Слободан Живковски
Еден од луѓето кои имале прилика да го гледаат Љани одблиску е архитектот Слободан Живковски, авторот на обвивката на плочата на “Ден за ден”. Освен во музичките проекти, соработувал со него и во угостителските, како креатор на ентериерите на неговите угостителски локали.

“Имаше страшно специфичен модел на музички израз, што беше новина во таа област - бојата на гитарата, начинот на интерпретација, степенот на креативниот потенцијал. Мислам дека беше човекот што го промовира кај нас концептот на фаст-фуд. Пристапот му беше максимално професионален, целиот концепт беше доведен до еден тотален дизајн, што си ги даде своите резултати. Наметна и квалитет и имиџ и начин на работење, независно од неговото занимавање со музика - влезе во една друга зона, прагматична, којашто даваше резултати”.


Долго чекана средба со херојот.

Wednesday, July 07, 2010

Шпиц и Уки

Фото: Андон Давчев

Кога првпат излегле да свират на улица, некои ги пречекале како пророци во погрешно време, други - како штетен елемент за општеството, негативен пример за тогашниот социјалистички модел на граѓанин. Триесетина години подоцна, тие се неодминлив дел од урбаната култура на Скопје. Денес најнормално живее тоа што некогаш го проповедале

Помина многу време. Тешко дека останало некој што до сега не ги забележал. Уличните свирачи од Скопје кои најлесно ќе ги опишете како: еден со гитара, како Френк Запа и еден висок – скината глава Кит Ричардс. Нема шанси да не сте ги виделе, на Плоштад Македонија, кај Камени мост, или на влезот на ГТЦ, каде што свират веќе 30 години. Или, обидете се да најдете примери за македонски бренд од типот „име & име“, „презиме & презиме“ , од типот на Смит и Весон, Сајмон и Гарфанкл, Бауш енд Ломб или Блек енд Декер, оставајќи ги на страна Кирил и Методиј, Климент и Наум, Љупчо и Бранко. Шпиц и Уки, кои ретко кој ги знае како Зоран Ангеловски и Улкер Шакир.

Тие се соговорници кои на нешатата гледаат од еден специфичен агол – верници на рокенролот, луѓе блиски до сите слоеви на општеството, музичари со уникатна храброст. Го прошетале светот. Младоста ја поминале во време кога немало граници. Кога ќе им снемало бензин или кога ќе огладнеле ги ваделе гитарите и свиреле. Најпрвин Шпиц почнал сам, пред Стражарската кула, кај Камени Мост. По некоја година му се придружил Уки. Социјализмот бил незгодно време. Го бркала милиција, му ги земале парите и гитарата. Но, зад нив се триесетина години свирење на улица. Денес уличната уметност е мејнстрим – се прават големи фестивали, платени од градот, во кој Шпиц и Уки денес се чувствуваат како Марсовци.

„Буквално ти кажувам. Не го познавам градот. Погледни ја Чаршијата. Ова сега е, што се вика на турски 'зорле ѓузел' – со сила убавина. Чаршијата може да живее ако има занаети, а не да седнеме да пиеме чај, или навечер да дојдеме на некоја свирка. Во осумдесетите Чаршијата живееше 24 часа. Јас се радувам на ова, но додека нема кој да чука со чеканчето, без занаетите – нема ништо. Ткајачот или ќурчијата не можат да се тркаат со индустријата, но, нив треба да ги помогне државата. Странците што ќе дојдат, и дома имаат кафулиња и ресторани и бутици. Сум гледал секаде по светот – нив ги интересираат занаетите, ракотворбите. Без тоа – ова не е Чаршија“, ни рече Шпиц, син на познат кројач од Чаршијата, сеќавајќи се на златните времиња на занаетите.

Приказната почнува во доцните шеесетти, кога Шпиц учел да свири гитара од неговиот пријател Клептон, белграѓанец кој работел како авиомеханичар на скопскоиот аеродром. Интензивни времиња за македонските рокери. Време кога Шпиц свирел со разни групи: „Тор“, „Машинска глава“, „Банана фиш“  - во некои свирел бас, во некои – гитара. Време кога секојдневно се дружи со идните големи имиња на македонската рок и џез музика.

Социјализмот бил незгодeн. Ги бркала
милиција, им ги земале парите и гитарата.
Зад нив денес се триесетина години
свирење на улица. Шпиц и Уки
„Беше доволно само да се погледнеш и да испадне невиден концерт. Едниот свири џез, јас свирам рок, клавијатурата држи фанки ритам. Но, со време сфатив дека во групите бев затворен, дека повеќе се занимававме со формата. Се случи да отсвирам концерт сам, во киното во '25 Мај', по кој сфатив дека е подобро да свирам сам, отколку да продолжам како дотогаш. Така решив да излезам на улица. Јас бев првиот што излезе да свири на улица, во поранешна Југославија и на Балканот“.

И, навистина, барем кај нас, друг не паметиме. Првпат излегол да свири на Камени мост. Шпиц свирел, Уки, пријателот кого го запознал во Чаршија, чувал стража, да не наиде милиција. Се раѓа бендот After This, кој, како и личните имиња, паѓа во втор план, зад брендот „Шпиц и Уки“, дури и во последниве десетина години откако со нив настапува и Михајло, синот на Шпиц.

„Веќе осум месеци не сме излегле да свириме. Веќе долго време свириме свој материјал, кој веќе ни стана товар, кој мораме да го извадиме од себе. Решивме да се затвориме, се' додека не го снимиме“, ни рече Уки кога прашавме кога ќе можеме да ги видиме повторно.

„Најприродно беше да одам во
милиција, во градската власт и да
гарантирам за нив - да ги убедам
дека тоа е култура, а не уличарство“,
Мирко Стефановски
Еден од ретките луѓе кои што го имале сенсот да  препознаат урбана култура во тоа што Шпиц и Уки го правеле, кој им помогнал да добијат дозвола да настапуваат на улица во време кога властите во нив гледале штетна појава за  општеството е Мирко Стефаноски, тогашниот директор на Дом на млади „25 Мај“ (денешен МКЦ), Но не само тоа. Стефановски важи за човек кој во тоа време ги поддржувал сите прогресивни форми на уметничко изразување – во негово време се создадени Скопско лето, Скопскиот џез фестивал, Рок фест и МОТ. Го прашавме што видел во нив што решил во едно такво време да се спротивстави на догмите на тогашното општество и да поддрши такво нешто, да се заложи за улични свирачи.

„Во тој наплив на нови движења во културата беше сосем нормално да ги поддржам и да ги прифатиме како нормален облик на комуницирање на медитеранска култура, култура на градот, која што треба да живее и на улиците на Скопје. Тоа што е нормално да живее на улиците на велеградот, да живее и на улиците на нашиот град. Затоа, најприродно беше да одам во полиција, во градската власт и да гарантирам за нив - да ги убедам дека тоа е култура, а не уличарство и дека тоа му е потребно на градот – дека не е штетно, туку, напротив, треба да се поддржи. Но, не им помогнав само јас ним, туку и тие ми помогнаа мене, му помогнаа на градот, на еден интерактивен начин, што побргу да се ослободи од стегите и предрасудите“, вели Стефановски.

На почетоците на Шпиц како гитарист се сеќава славниот македонски перкусионист Гарабет Тавитјан – Гаро Сениор, пријател од раните бендовски денови.

Шпиц е човек кој има што да
каже, но, штета што не е роден
на место каде што може да го
покаже тоа“, Гарабет Тавитјан
„Се знаеме од 1967/68 година. Уште тогаш добро свиреше гитара, се' од Клептон, се' од Хендрикс. Многу подоцна почна да свири по улица. Човек може само да се восхитува на таквиот ентузијазам. Не бираше простор каде ќе свири - на улица, каде и да е. Тоа беше за восхит. Таквите луѓе директно се борат со живетот. Но, тоа е еден нормален начин на свирење и живеење, бидејќи човекот, едноставно не се гледаше себеси во некоја работа, туку, токму така, во свирањето. Половината од луѓето што се денеска големи ѕвезди во Америка, некогаш свиреле на улица. Во секој случај, Шпиц за мене е синоним за едно време кога Господ одеше по земја. Човек кој има што да каже, но, штета што не е роден на место каде што може да го покаже тоа“, ни рече Гаро.

Но, и  за помладата генерација Шпиц и Уки се важен дел од урабаната култура на градот. Ристе Ставрески, ТВ креативец имал прилика одблиску да ги запознае Шпиц и Уки, работејќи на ТВ серијал за улична култура. Приказната ја завршуваме со него.

Тие се дел од душата на градот,
Дон Кихот и Санчо Панса. Рокенролот
е нинвото оружје, а улицата е
нивниот мегдан. Ристе Ставревски
„На Шпиц и Уки се сеќавам речиси отсекогаш, уште од времето кога тие заедно со свирачите од пред Матично и по некоја група на Харе Кришна верници беа единствените улични изведувачи во Скопје. Тие се дел од душата на градот, Дон Кихот и Санчо Панса кои веќе неколку децении се борат со ветерниците на малограѓанштината и предрасудите. Рокенролот е нинвото оружје, а улицата е нивниот мегдан. Тие се добрите духови на Скопје, кои со својата музика и впечатлив сценски настап, барем за момент, ни нудат свеж поглед на светот, мал одмор од едноличното секојдневие оптоварено од норми и конвенции и ни пренесуваат дел од нивната секогаш искрена енергија. Не знам колку нашите сограѓани ја препознаваат нивната вредност, но, сигурен сум дека без Шпиц и Уки Скопје би било многу побезлично и поздодевно место за живеење“.


Friday, May 07, 2010

Океан Пацифик



Во тие снамќорени времиња, кога од секој нов бенд се очекуваше да отсвири нешто што звучи како Мизар, се појавија „дечките од Титов Велес“, со оригиналност и луцидност кои бараа поинаков сетинг на умот за да бидат сфатени како што требa


На ова, дедо ми би рекол: „Еее.. то` беше бенд, не шака!“ - Бог да го прости! Навистина. Таков бенд тешко дека некогаш ќе се повтори, како и да ги ставиш на вагата. Сакаш „дајврзити“, сакаш свирачка супериорност, сакаш спонтаност и уиграност, сакаш зрело и духовито подбивање со авторитетите на музичката историја и индустрија? Тие се сето тоа - бенд составен од луѓе со различно верско и етничко потекло, со различни животни преокупации и предизвици, свирачи за кои е се` едно дали на гитарата и` фали некоја жица, на пример - втората, за да можат најнормално да го отсвират своето, со дух и мајсторство - ко жена му на Френк Запа да ги родила. Се` едно дали настапуваат со формација која била ад хок формирана, за некој настан за кој дознале во 5 до 12, ќе бидат доволно сигурни во себе и доволно опуштени, а вешти, да и` одржат весело лекција на инфантилната математичка прецизност на Моцарт, на провинциската претенциозност на Р. М. Точак или на фалбаџилакот за заводништвото на Џегер и на Фери. Океан Пацифик. Бенд кој мора да се обнови!


Името „Океан Пацифик“, веројатно првпат го сретнав во некое од есенските изданија на „Екран“, петочниот неделен магазин, кој повремено знаев да го купувам, особено наесен, кога, кај да е, требаше да се појави страницата со купонот и конкурсните правила за пријавување на Рок Фест, доцните Осумдесетти.


Уште веднаш, некој ми ја беше наполнил главата со негативна предрасуда за нив - „Океан Пацифик (Титов Велес)“. Дали Марјан Бугарот - другарот од маало кој денес вози супер-брз воз во Мелбурн, или, пак, некој од контраверзните осврти во „Екран“ на Грета Оџакова, за некоја од веќе минатите вечери на тогаш угледниот Рок Фест? Толку ми ја беа наполниле главата дека гледале иритирачки бенд, од кој немаш што да очекуваш - дури ни да им се ситиш гледајќи им го сеирот - што бев вчудовиден кога Џоле ми рече дека Баба, драгиот Баба со кого тогаш ме запозна, дошол таа вечер само нив за да ги гледа. Првата нивна свирка ја изгледав збунето, распнат меѓу контраверзните предрасуди и ентузијазмот на Баба. Но, во сеќавањето остана да тлее мислата: „Овие го имаат срањето!“, што би рекол драгиот поранешен колега Мирче Флашуле.


Лик со имиџ на чобан, со гунче и специјално пуштени бркови и шишки сечени ко со тенџере од еден литар ставено на фаца, свири на гитара со, очигледно, скршен врат (или митот веќе почнал да му упаѓа во меморијата на разумот!?), свири нешто што и јас, како Грета, тешко можев да го сфатам, а панкерите збеснаа - скокаа и се качуваа на сцената на огромно задволство на изведувачите.


Веќе не можам јасно да се присетам како поминаа годините (или месеците?) до следната средба со нив, до мигот кога пред мене се појави касетата „Демоскоп 2“ - белата – второто продолжение од тогаш култните компилации на макдонски рокенрол, изданија на Радиото Клуб 100, предвесникот на новиот бран во етерот по кој подоцна засурфа Стотројка. Во следните неколку месеци, да имаше уста да зборува касетофонот, сигурно ќе му дојдеше преку глава и ќе се развикаше: Доста веќе со таа Дабл Трабл! Доста веќе со тие Океан Пацифик.


Но, тешко дека некој можеше да остане рамнодушен на тоа – начинот на музицирање кој подоцна го откривме кај Френк Запа енд Д Мадрс оф Инвеншн. Во тие снамќорени времиња, кога од секој нов или помалку познат бенд се очекуваше да отсвири нешто што звучи како Мизар, се појавија тие, „дечките од Титов Велес“, со оригиналност и луцидност кои бараа поинаков сетинг на умот за да бидат сфатени како што треба, и приказни за обичните нешта, полни со драма и ведрина, навидум наивни, сериозно длабоки. На пример, Дабл Трабл. Песна што во тие догматски времиња пленеше со игнорирањето на хармонските правила на квинтниот круг, со текст кој прави длабинска анализа на општеството, раскажан на навидум наивен начин – од гитарист кој свири правејќи перфидни грешки и навидум ненадарен пејач, со сценски прекар Џими - Цока и Јусуф.


„Не оддалечувај се премногу од базата сине, оди до таму каде што си безбеден. / Смали ги амбициите со мене стари, јас сум скоро безвреден. / Било која цена да ја понудиш другар, сепак е ниска и нестварна / тоа е кокетирање, тоа е деформација, на младата генерација / Дабл трабл. // ..Има ли сево ова смисла? Не ли има премногу милиција? / Се' уште живееш со спомени од Стамбол, за Њујорк ствараш илузија. / Дабл трабл“.


Но, тоа е само една од првите. Од нив се очекуваше коментар за секоја трендовски прогласена вредност во општеството, кое веќе драматично се менуваше. Фановите од време на време и ден денес ќе си спомнуваат на стиховите: „Пред дождот и по дождот – магла!“, „Нова Европа, нова Европа – место под сонце за секоја стока“, „Кавијар и лоза, виски и боза“, или стиховите од песната што некогаш им ја одбиле на конкурсот за Макфест, веројатно затоа што го насетиле подбивот кон фестивалот: „А ти би ме фрлила на ајкулите, би пуштила да ме однесат ветровите, но немој да мислиш дека и ти не си ранлива, за рибите и ти би била хранлива“.


Оние што со време ги откриле, ги паметат речиси сите свирки на кои Океан Пацифик се појавиле и направиле лудорија. Откако еднаш ги откриле, тешко дека пропуштиле некој од нивните следни настапи – групни или самостојни. Журката е загарантирана, без разлика дали ќе свират во преполн или празен Куршумли Ан, во некоја предавална на некој од техничките факултети во Скопје или во некое кафуле чиј привремен сопственик веќе научил дека нивните свирки носат добар промет.


На една од таквите свирки не' потесети Идриз Амети, фронтменот на скопските Бла Бла Бла.


„Првпат ги гледав во Клуб 21 во Чаршија. Изненадување уште од првиот такт: кои се овие? Од каде се? По некој миг сфатив дека гледам нешто сосема друго од она што сум го чул до тогаш на македонската сцена. Какво солооо!? Хаа!?.. Кој е овој? На што е? Имаат ли издание? По таа свирка следеше потрага по нешто нивно и ги следев речиси сите нивни настапи во градот. Тешко тоа некој да го повтори!“.

Еден од многуте големи почитувачи на Океан Пацифик е и Горан Станковиќ – Црни, басистот на легендарните Санаториум. За него Пацифик се најоригиналниот и најлудиот бенд што кога и да е се појавил на македонската сцена.



„Не знам во која категорија на рокот да ги ставам, освен во Океан Пацифик. Најконтраверзни настапи и текстови, што, во тоа време беше, многу смело. И до ден денес ги зборуваме по многу дешавки и заебанции што сме ги поминале по Рок фестовите. Пејачот, велешанецот, е приказна за себе. Најлудиот. Одлично си парираа со Цоката и мислам дека беа најандерграунд бенд, не само по свирка и понашање на стејџ туку и во нивните приватните животи“.


За феноменот Океан Пацифик не беше заслужно само неговото јадро: Јусуф и Цока. Луѓето што ги демнеа информациите за секој иден нивни настап знаеја дека има уште нешто што нивните настапи ги прави оригинални и интересни: кого ли ќе донесат за ритам секција? Каква ли формација ќе извадат на сцената? Менувањето на составот беше уште еден битен фактор што нивните настапи ги правеше оригинални. Дали на тапаните ќе седне Васко Четка - брат му на Цока, точен како метроном – или, и овојпат ќе дојдат со некој што ќе направи журка со призвук на чочек? Каков басист ќе се појави – Сокол, мајсторот за штекање, братучедот на Цока од Кавадарци – или, некој селебрити пријател, од некој друг бенд, кој улетал во последен момент колку да не ја откажат свирката? Како и да е – ќе има журка, и за публиката и за луѓето на сцената.


Такво искуство ни раскажа Ристо Апостолов, фронтменот на групата Водолија.


„Ми се јавува Цока по телефон и ми вели: ај да свириш бас со нас во Љубаниште, на фестивал. Утредента одам во Кавадарци кај Цока, ѓоамити ќе вежбаме, но ништо од тоа, бидејки на Цока му се шеташе, па заглавивме по кафани. Другиот ден наместо да вежбаме Цока ме однесе на слава кај негов пријател, а кога му спомнав да повежбаме, бидејќи не ги знам песните, ми рече дека во Љубаниште ќе пробаме. По два дена наводно везбање, односно шетање низ Кавадарци, тргнавме за Охрид. Кога стигнавме таму и кога падна муабет да вежбаме, Цока на тоа одговри: ако ги имаш увежбано песните и добро ги свириш, не си за во Океан Пацифик. И, така, не увежбан, се качив на бина со нив и направивме оригинална свирка, односно го свиревме Моцарт наопаку, ко што би рекол Цок'та. Со други зборови, и покрај нивниот навидум несериозен однос, сепак знаеја да направат атмосфера, користејки џез, рок и фолк елементи и текстови кои навистина имаа тежина“, ни раскажа Ристо.


За крај ни остана уште мислата дека е штета што денешните генерации рокенрол публика немале прилика да го видат тоа, бендот на кој му симнуваа капа сите тогашни авторитети во музиката – од искусниот Ристо Вртев, до почетниците кои допрва требаше да научат што е Маршал. Да формираме ли Фејсбук група да ги поттикнеме? Хмм.. Изгледа најдобро ќе биде да го послушаме советот на Идриз од Бла Бла Бла. „Не, никако не треба да се обноват. Не би сакал да ми го срушат убавиот спомен, како многу други. Ништо не се добива. Сега има ајкули кои би ги изџвакале и би ги фрлиле на буниште.“




Фото: Александар Стојанов + приватна збирка