Showing posts with label ликовна уметност. Show all posts
Showing posts with label ликовна уметност. Show all posts

Tuesday, July 26, 2011

Дане Капевски


Неговиот бенд бил првиот хард рок и хеви метал состав во Македонија. Заминал за Германија, изградил кариера како уметник со исклучително ценет потпис, препознатлив по ОТО, гигантскиот маж од железо од отпад


Името на групата „Карамела“, ни беше позната по Митко Сокол Мустачки, кој имаше огромна збирка на музички видеа. Понекогаш ќе извадеше тезга на концертите во МКЦ - прилика да си купите видео од концерт на некоја група што ви била важна во животот - а, подоцна водеше емисија на телевизија, за „старите добри времиња“. Од музиката на „Карамела“ во сеќавањето останало само едно видео, снимено во холот на некој од факултетите на Бит-пазар, кое беше единственото нешто што ни создаваше некаква слика колку да знаеме за групата кога некој ќе ја спомнеше. Ја знаевме само како дамнешна хард енд хеви група, чија поента не успеа некако да допре до нас, генерациите кои го откривале рокенролот подоцна. Приликата да ги слушнеме повнимателно ја добивме во последниве година-две, кога од некаде се појави mp3 запис од една нивна песна, „Пријателке“. Дури тогаш можевме потемелно да ја насетиме нивната различност меѓу музиките на нивното време - доцните седумдесетти - раните осумдесетти - хард рок - хеви метал, со необични текстови кои речиси директно зборуваат за секс.


Патот, неодамна не' однесе во кафулето зад „Свети Димитрија“, некогашно „Виктор-Викторија“, местото каде што се собираат музичари и уметници од таа генерација, шеесеттите-седумдесеттите години од минатиот век. Таму го запознавме Дане.

Thursday, February 14, 2008

Земи четку и работи!

Некој сака да оди во фитнес-центар, некој во обложувалница, некој си отвора блог или страница на Фејсбук. Дваесетина скопјани решиле нивно хоби и рекреација да биде сликањето. Тоа им го овозможила Ликовната работилница во Буњаковец

Пишува: Васко МАРКОВСКИ
Фото: Милан СТРЕЗОВСКИ

Би сакале ли дел од вашето слободно време да ви помине со умот на пасење, пред бел лист, со четка и палета со бои во рацете, со едното око подзамижано? Дали би сакале да научите да сликате од кеф, без амбиции да станете прочуен сликар или сликарка, туку во сликањето да најдете задоволство на кое ќе сакате да му го посветите слободното време?

Можеби мислите дека никогаш тоа нема да ви се случи, зашто во детството голем дел од времето за игра во неделите сте морале да го користите за да довршите цртеж по ликовно, па затоа цртањето ви буди само непријатни спомени. Или, и вашиот наставник по ликовно бил еден од најстрогите наставници во училиштето, па кога ќе помислите на неговите часови и ден денес чувствувате непријатна згрченост во стомакот. Или, додека чувствува возбудата гледајќи изложба на слики по којзнае кој пат се убедувате себеси дека сте тотален антиталент, дека не ве бива за ликовно изразување.

Но, дали и понатаму ќе размислувате така, ако сретнете сликар што ќе ви рече дека и вие можете да научите да сликате, дека ликовната уметност не е недостижна како што обично се мисли?

СЛИКААТ ЗА ЗАДОВОЛСТВО

Дека и тоа е можно се уверивме кога ја посетивме Ликовната работилница во близина на Универзалната сала во Скопје. За тоа сведочат дваесетина луѓе, на возраст од од 6 до 60 години, кои решиле да тропнат на вратата на ателјето на сликарот Милош Милосавлевиќ, сакајќи да видат дали навистина и тие би можеле да научат да сликаат, како што било напишано во летоците што биле оставени на рекламната табла на булеварот Партизански одреди.

"Тука ме донесе личната желба за сликање, што тлеела со години. Пред да дојдам овде не сум сретнала нешто слично. Самиот пристап, уште од рекламата, беше охрабрувачки - го ослободува човекот да тропне на врата и да праша дали и тој може да учи сликање. Тоа ме охрабри и мене. Пристапот на Милош е одличен - настапува пријателски, знае да го извлече максимумот од секого и има способност уште од првиот момент да насети кој какви афинитети има", ни раскажа правничката Ирена Десовска, член на работилницата на Милосавлевиќ.

Додека се обидуваше да ја постави перспективата на нејзината слика, на соседните штафелаи работеа средношколката Тијана Катушевска и Марија Јорданоска, ученичка од четврто одделение. Во моментов во работилницата членуваат 14 луѓе, поделени во 4 групи.

"Главно тоа се реализирани луѓе со свои професии, со завршено високо образование. Речиси никој од нив нема никаква допирна точка со сликањето во својата професија. Меѓу членовите имаме правник, доктор по биологија, актерка, кибернетичар, економистки, информатичарка и ученици од основно и од средно училиште. Најчесто сакаат да учат цртање и сликање, но имаме и луѓе што сакаат рекреативно да се занимаваат со сликарство. Ако се занимавале претходно аматерски со сликање сакаат да се доусовршат и да научат нови техники, како што направи Ирена, која реши да почне од почеток и покрај претходното искуство", ни рече Милосавлевиќ откако разгледа како оди работата на трите штафелаи.

Еден од поинтересните примери за шареноликоста на профилите што членуваат во Ликовната работилница е апсолвентка по психологија, која сакала преку сликарството да го продлабочи своето знаење во психологијата и обратно.

"Поради нејзината професија, најмногу беше заинтересирана за портретите. Како во психологијата, така и во ликовната уметност ја имаме истата поделба на карактери - сангвиник, флегматик, меланхолик и колерик. Таа сакаше да се доусоврши за сликање портрет и кај неа имаме неверојатно брз напредок. Веднаш забележавме дека имала голем потенцијал во себе и веднаш ќе го забележите нејзиниот напредок кога ќе ги споредите портретите што ги работеше во минатите три месеци. Посебно ме израдува што веќе почнала да добива и нарачки на портрети", ни рече Милош.

СОНУВАВ ЗА РАБОТИЛНИЦА

Разговарајќи на течен македонски јазик, со забележлива српска артикулација на неколку гласови, бевме убедени дека Милош е роден скопјанец, кој најверојатно има српско потекло. Подоцна разбравме дека во Скопје живее само три години, каде што го донеле постдипломските студии на Ликовната академија.

"По потекло сум од Србија, од Врање. Дипломирав класично, штафелајно сликарство на Факултетот за уметности во Ниш, а во Скопје дојдов на постдипломски студии и наскоро треба да ја одбранам магистратурата кај професор Родољуб Анастасов. Во меѓувреме се оженив за Македонка, а македонскиот јазик ми е дел од секојдневието. Не би имал никакви проблеми и да зборувам српски, но сметам дека е основен ред кога живееш во некоја држава да го научиш јазикот што се зборува во таа држава", ни раскажа.

Бевме љубопитни и како се родила идејата да отвори ликовна работилница и како се случило да ја отвори токму во Скопје.

"Инспирација ми беа ателјеата во белградската улица Шуматовачка и во квартот Кошутњак, во кои се подготвував за приемен испит на Факултетот за уметности во Ниш. Уште од тогаш бев решен кога ќе ги завршам студиите и јас да отворам такво ателје, во кое ќе се подготвуваат подготвуваат кандидати што сакаат да се запишат на ликовна академија или на архитектонски факултет, но се случи да работам и со луѓе што сакаат да учат сликање заради рекреација. Кога дојдов во Скопје ме изненади што еден главен град, универзитетски град, нема такво нешто и решив токму тука да го отворам ателјето за кое сонував", ни раскажа Милош.


И ЈАС УЧАМ ОД НИВ

Наставата во работилницата е индивидуална, се работи во групи составени најмногу од 5 луѓе, а програмата се подготвува за секој член посебно.

"Кога ги формираме групите внимаваме тие да се составени од луѓе што се врсници и што имаат слични интереси за сликарството. Ако работеле нешто претходно, обично барам да видам што работеле, за да можам да направам анализа што е кај него најпотребно и каде е неговиот најголем потенцијал. Откако се формирани групите, пред секој час со секого поединечно се договараме што сака да работи, што го интересира во моментот, но и тоа е дел од една програма за развој на техниките", вели Милосавлевиќ.

Првата годишнина од постоењето, на средината на март, работилницата планира да ја одбележи со изложба на слики и цртежи што ги изработиле нејзините членови, а наскоро планират да му подарат збирка цртежи на креативното катче во Клиниката за детски болести во Скопје.

"Во ателјето веќе имаме голема збирка детски цртежи и дела од возрасните членови. На два-три месеца преку нив правиме експертски анализи кои покажуваат од каде сме тргнале, каде сме стигнале и што треба да направиме за да ја подобриме програмата. Во март, на годишнината од основањето, планираме да направиме годишна изложба, со која ќе покажеме што сме постигнале. Досега учествувавме на неколку ликовни конкурси и неодамна освоивме неколку награди на меѓународното ликовно биенале во Софија, на кое учествуваат деца на возраст од 8 до 12 години . Нашите членови се претставија со цртежи на слободна тема, кои ги изработивме за време на часовите во ателјето и со нив освоивме една прва, една четврта награда и неколку пофалници", ни отктри Милосавлевиќ.

За крај решивме да замолчиме и да впиеме нешто од атмосферата додека Милош им ги даваше последните инструкции на Ирена, Тијана и Марија.

"И јас учам од нив и тоа воопшто не го кријам. Самиот Пикасо изјавил дека со целото неговото работење се стремел неговото сликање повторно да го сведе на детски цртеж. Ние, возрасните сме оптоварени со некои норми и ограничувања што ни ги наметнува животот, но за мене најинспиративни се искреноста и спонтаноста на децата", ни рече учителот.

Thursday, November 01, 2007

Насликана чаршија

Скопската Стара чаршија била голем предизвик за современите македонски сликари од првата и од втората генерација кои се занимавале со урбаните мотиви. Во моментите кога преокупација им била бојата, сите, без размислување, знаеле каде да отидат. Толкаво богатство од бои можела да им понуди само чаршијата.

Пишува: Васко МАРКОВСКИ
Фотографии : Милан Стрезовски и архива на Музеј на град Скопје


Би сакале ли да можете да се вратите во времето, да видите каква била старата скопска чаршија во времето кога нејзините улички биле полни со живост, кога било лесно дознаете во која од нејзините улички се наоѓате без да погледнете на сино-белите таблички, погледнувајќи само во изложените ракотворби? Би сакале ли да видите како изгледале тивките сокаци и сенките од оџаците над дуќанчињата, да ги видите облаците над Мустафа-пашината џамија? Што велите за една прошетка по нерамната калдрма, во тишината на дуќаните пред утринскиот бран луѓе да се пробие низ Камениот мост? Можеби дел од би можеле да ви пренесат црно-белите фотографии од старо Скопје, но зар е подобро да можете да ги видите и боите на чаршијата, за кои восхитено зборувале патеписците?

РИЗНИЦАТА ОД СУЛИ-АН

Лутајќи на интернет, случајно откривме дека и тоа е можно. Дознавме дека чаршијата била предизвик за голем број македонски и странски сликари и дека токму преку нивните платна најдобро ќе можеме да се вратиме во времето кога ги живеела златните години. Каде да ги видиме повторно разбравме од веб-страниците на интернет, каде што дознавме и дека Музејот на Старата скопска чаршија, сместен на првиот кат од Сули ан, има збирка од 123 ликовни дела со мотиви од Старата чаршија.

"Музејот е формиран веднаш по земјотресот во 1963 година, со реконструирањето на Сули ан, кој бил целосно разрушен. Денес во него се изложени експонати што се откриени во кругот на чаршијата, а една од трите поставки е поставката со уметнички дела со мотиви од старата скопска чаршија", ни објасни управникот на Музејот, етнологот Зоран Атанасовски.

Сликите на македонските мајстори, како што можевме да видиме, се изложени во неколку простории од етнолошкото одделение на Музејот и главно се поврзани со занаетите на кои им се посветени просториите со етнолошки експонати.

ОВЕКОВЕЧЕНО ОД СЛИКАРИТЕ

Сакајќи да добиеме покомплетна слика за вредноста на уметничките дела што се изложени, Атанасовски нe' упати кај неговиот колега, историчарот на уметноста Лазо Плавевски, виш-кустос во Музејот на град Скопје.

Така и сторивме.

Како што ни објасни Плавевски, збирката е составена главно од дела на првата генерација современи македонски сликари, настанати во четириесеттите и педесеттите години на минатиот век.

Чаршијата, како што вели тој, била голем предизвик за уметниците од тој период, пред сe' затоа што им нудела голем колорит и затоа што насетувале дека се на прагот на едно ново време, продорот на индустријата, кој целосно ќе го измени животот на чаршијата.

"Сликарите што се занимавале со урбани мотиви многу поретко се занимавале со другите делови на градот. За нив најпривлечна била чаршијата, затоа што знаеле или чувствувале дека го живеат моментот кога нешто исчезнува. Од друга страна, како класични експресионисти, или како уметници што биле блиски до експресионизмот, нив главно ги интересирала бојата, а бојата најповеќе ја имало во Старата скопска чаршија. Денеска тоа не е така, но сигурно било во педесеттите години кога настанале најголемиот дел од делата со урбани пејзажи од Скопје. Чаршијата им нудела колорит и светло и затоа се занимавале со чаршијата", вели Плавевски.

Во Музејот на Старата скопска чаршија се изложени дела на првата генерација современи ликовни уметници. Најбројни во збирката се делата на Никола Мартиноски, Димитар Пандилов, Вангел Коџоман, Љубомир Белогаски и Томо Владимирски.

"Овие слики се значајни затоа што можат барем на метафоричен начин да го презентираат животот од тоа време, кој не успеале да го забележат фотографиите од тоа време. Фотографиите од фото-документацијата на Музејот на Старата скопска чаршија нудат многу информации, но не сите. Сликите се важни затоа што преку нив можеме да го видиме тогашниот колорит на чаршијата, кој не можеме да го видиме преку црно-белите фотографии. Од друга страна, ни денешните дуќани го немаат ги немаат боите што ги имале некогаш. Боите што ни ги пренесуваат македонските сликари не се измислени бои, тие реално постоеле. Нема претерувања, тие бои навистина биле такви. Ако сакаме да се доближиме до некогашниот дух на чаршијата, тоа можеме најповеќе да го направиме преку овие дела", нe' посоветува историчарот на уметноста.

НА ШТАФЕЛАЈ СРЕД УЛИЦА

Како изгледал самиот чин на творење во чаршијата може само да се претпостави, а големите сликари кои се занимавале со неа одамна се починати и тајната ја однеле со себе. Единствено нешто што може да ни ја доближи претставата за тоа како настанале, според Плавевски, е техниката во која се изработени овие дела.

"Според техниките што се применувале може да се претпостави дека работеле набрзина, затоа што експресионизмот е брза техника, која бара од сликарот да се изрази во моментот додека го чувствува внатрешниот немир. Многумина од нив работеле директно, со штафелај сред чаршија, некои само поставувале скици додека се на терен, а подоцна ги доработувале делата во нивните ателјеа, а има и примери, како Никола Мартиноски, кому и не му било нужно да излегува на улица или да работи со штафелај среде чаршијата, зашто живеел кај Камениот мост, речиси во чаршијата", вели Плавевски.

Сепак, не е лесно да се извлече генерално правило како изгледало создавањето на овие дела. Секој уметник е свет за себе и секоја техника налага различни услови и различно темпо на работа. Тој дел од приказната напишете си го самите, како што останува на вас самите да си ги дораскажете приказните што ви ги нудат нивните платна.



http://www.forum.com.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=172&EditionID=159&ArticleID=4957&Page=1