Showing posts with label бокс. Show all posts
Showing posts with label бокс. Show all posts

Thursday, November 18, 2010

Бранко Фиат




Бранко Фиат
Фото: Андон Давчев
Како човек кој е на прагот на деветтата деценија од животот, малкумина денес го знаат како урабана легенда од Скопје. Но, оние што го знаат од порано ќе ви кажат дека тој е неоспорно тоа: некогашен скопски фраер и боксерски херој повоена Македонија и Југославија


Времето на неговата слава одамна поминало. Можеби сме го сретнале некогаш на улица но, ни на крај памет не ни дошло дека старчето со кое сме се разминале по тротоарот или по плочникот е некогашен страстен боксер, Бранко Фиат, човекот од Кисела Вода за кого некои пријатели веќе ни го беа кажувале како урбана легенда од Скопје. Имаме убав повод да се сетиме на него – 40. “Златен гонг“, меѓународниот боксерски турнир во спомен на ослободувањето на Скопје, кој се одржа деновиве.


Не' пречека, во неговиот стан во Кисела Вода, срдечно и, по малку, збунето, чудејќи се што некој се сетил да го побара.


“Какво е ова изненадување? Како решивте да дојдете кај мене?“, ни отвори повикувајќи не' да влеземе, надвикувајќи се со грмнатиот телевизор, пуштен на вести.


Ни требаше време да се адаптираме на просторот. Со очите шараме обидувајќи се да уловиме колку што е можно повеќе сознанија за да можеме да го направиме разговорот поподатлив. Но, детаљите што го исполнуваа просторот, колку што ни помогнаа толку и не' збунија.


Староста и живеењето сам, на таа возраст, за некој месец 80 години, направиле да се оддалечи од некогашната стокменост и педантност, која лесно можеше да се забележи на трите големи портрет-фотографии, над каучот лево од телевизорот. Лесно ќе забележите дека навистина било така: фраер, вистински господин, стокмен во модерна облека, со вратоврска и бакембарди, лик од кој зрачат самодоверба и манири. Но, како што ќе ви посведочат луѓето што го познаваат, и како што ќе се уверите самите дури и од кус разговор со него, манирите никогаш не го напуштиле. На ѕидот спроти телевизорот - голема црно-бела фотографија, својствена за времето кога служењето во ЈНА било голем настан за семејството, на сликата: Бранко Фиат војник - скината глава Прле од “Отпишаните“.


Со првите неколку прашања, ни стана јасно зошто телевизорот бил пуштен толку гласно.


“Велам, како почна вашиот пат до славата? Како почнавте да боскувате?“, го повторивме прашањето повишувајќи го гласот.


Ни раскажа дека потекнува од семејство на корушки Словенец, со необично и звучно презиме - Фиат, доселен во Скопје. Додека бил дете живееле во куќа кај паркчето меѓу денешна Градска болница и Сојуз на синдикати. Со бокс почнал уште во раната младост.


“Како дете бев плачко. Децата од маало ме тепаа. Татко ми често патуваше, па, кога виде каков плачно сум станал им даваше пари на децата од маало, да ме тепаат. И, така, стравот почна да бега од мене. Ќе ме удрат, ќе ме испотепаат, ама, барем еднаш и јас ќе удрам некого. Тоа ми остана за до крајот на животот. После го научија, па ќе му речеа: Очка, да го натепаме, а?“, ни раскажа темпераментниот домаќин.


Боксерската кариера ја почнал во тогашниот клуб “Милиционер“, еден од неколкуте тогашни клубови во градот. Таму почнал неговиот ѕвезден пат и ги запознал неговите големи боксерски херои, стара школа.


“Скопје беше град од 80.000 луѓе, а имаше боксерски екипи, две фудбалски екипи во прва лига. Сега Скопје има повеќе од еден милион, а речиси нема ниту една боксерска екипа. Срамота! Нема интерес. Младиве се педери! Овие ли се боксери? Имавме четири боксерски клубови и тоа без пари - немаше пари облека да си купиме, едни гаќи. Денес им нудат и пари и се', и - ништо. Си чул ли за Штуката? Е, тоа беше боксер. Бокс ли е ова сега? Гледам на телевизија - тој бил европски шампион! А, види му аперкат - како мало дете е, врска нема! Да е денес таа екипа што бевме ние, ќе бевме светски шампиони“, се сеќава домаќинот.


Боксувањето за “Милиционер“ било прилика набргу да го забележи пошироката јавност, по впечатливите мечови во кои ги совладал тогашните славни боксерски асови на Југославија. Неговите успеси набргу ги забележал амбициозниот белградски клуб “Црвена звезда“. Го повикале да боксува за нив. Заработувал многу, трошел многу, но не заборавал да и' праќа пари и на мајка му, која, мислејќи на иднината, без тој да знае, од тие пари го купила станот во кој денеска живее.


“Додека живеев во Белград, постигнував големи успеси и заработував огромни пари за тоа време. Сум боксувал 40 меча во странство - секогаш сум се враќал со победа. Јас сум првиот боксер што и' донел златен медал на Југославија, на Медитеранските игри во 1958, кога боскував против шампионот на Тунис. Живеев на висока нога, излегував со убави девојки, мисици – заработувал многу, но и трошев без мерка. Купував најскапа облека, но, не заборавав да и' праќам пари и на мајка ми, во Скопје. И' велев: 'Ти си госпоѓа Фиат, мора да имаш пари', и секој месец и' праќав пари колку две нејзини пензии. И, ете, во 1962 поплавата ни ја сруши куќата. После, имавме каде да живееме - колку била паметна! Сум бил со многу жени и многу жени ме разочарале. Кога имаш пари, и најубавите ќе сакаат да бидат со тебе. Но, не успеав да се оженам, да најдам жена што не пуши, што не пие, што е чесна“, се сеќава Фиат.


Противниците очекувале удар со десна.
Изненадувањето што ги чека, било во левата
На неговите успеси се сеќава Живко Дуковски, претседател на Боксерски клуб 'Скопје', поранешен боксер, органзатор на „Златен гонг“.


“Беше еден од најдобрите македонски боксери во 1950-тите години. Како добар боксер за него пројави интерес 'Црвена звезда', го зедоа во екипата и таму боксуваше околу три години. Најдобри и најинтересни во тоа време беа неговите борби со еден од најдобрите тогашни југословенски боксери, Раданов. Борбите на Бранко Фиат беа посебно атрактивни. Имаше специфичен силен удар со левата рака, што правеше повеќето борби да ги завршува пред истекот на третата рунда. Се воодушевувавме на неговите резултати, и во Скопје и како боксер на 'Црвена звезда'. Бевме инспирирани од него. Со неговото десетгодишно боксување, Бранко Фиат остави бележити траги во македонскиот бокс во 1950-тите и 1960-те години“.


Боксот, како што вели, од една страна е убава работа, но, од друга, не е добар. Многу влијаел на неговиот темперамент и направил од него импулсивен човек, кој лесно знаел да нокаутира некој што неправедно ќе го понижел или ќе се обидел да направи неправда некому во негово присуство. Меѓу нокаутираните била и неговата долгогодишна љубовница, која ја зел во Белград, ја школувал, ја хранел и на крајот го изневерила со најблискиот другар.


“Боскот не може да не остави трајни последици, да ти го поремети умот. Некој да те удира десет години по глава и ништо да не ти стане? Станав многу осетлив, раздразлив. Не знам колку казни имам платено во полиција за бељи што сум направил, што сум истепал некого. Малку нешто ќе ти пререче – ќе го нокаутирав“, ни кажа искрено.


Луѓето од неговото маало се сеќаваат на него како фраер со имиџ - редовно со трегери - кој секогаш имал интересни приказни и доживувања да им раскаже. Нема човек кој не се сеќава на неговите манири.
“Ќе те сретне на улица со убава девојка и ќе рече: 'Комшија - 5 плус! Алал да ми ти е!', нагласувајќи го комплиментот со поздравот од 'Вегета'“, ни рече еден од пријателите што го познаваат.