Опинчарскиот дуќан "Џамбаз" во скопската Стара чаршија е едно од последните места во кои се продаваат обувките што непрекинато се носат на територијата на Македонија повеќе од 500 години. Ако некогаш биле жигосувани како одлика за руралното, денес опинците се привлечни и за домашните и за странските муштерии
Пишува. Васко МАРКОВСКИ
Снимил: Андон ДАВЧЕВ
Снимил: Андон ДАВЧЕВ
Мала е веројатноста да сте поминале во скопска Стара чаршија, а да не сте го забележале дуќанот со излог полн опинчиња, килимчиња, бакарни и дрвени ракотворби, на стотина метри по култната кебапчилница Дестан. Излогот е до толку преполн со понуда, што, колку и да се обидувате, нема да ви успее да го прочитате името на дуќанот. Можеби немаше никогаш да дознаеме, ако не го запознаевме сопственикот.
"Во дуќанот сум од 6 години. Имам 60, значи тука сум 54 години. Занаетот го учев од татко ми, заедно со браќата и сестрата.. уште од најмали. Заедно со татко ми и мајка ми правевме опинци, папучи, сандали и разни обувки од кожа. Секој си имаше своја обврска - кој со шајчиња, кој каивчиња, ремчиња.. поголемиот брат шиеше на машина, а ние, помалите подготвувавме.. За време на Југославија, се знаеше - се чекаше ред за сандали, за опинци. Не можевме да постигнеме“.
Веднаш расчистивме дека името нема никаква врска со Даре Џамбаз, патронот на скопскиот дом на хуманитарни организации, и дознавме дека името на дуќанот го смислила неговата сопруга, сакајќи да го отслика неговиот деловен темперамент.
НЕ ГО ДАВАМ ЗАНАЕТОТ
"Аа, не. Тоа не може. Ќе ви зборувам за опинците, но не давам никој да фотографира како работам. Така шапкарот, една улица погоре, си го продаде занаетот за 500 денари", решително ни рече.
Прифаќајќи ги правилата, почнавме со прашањата за опинците - какви модели има, како се изработуваат, кои се најчестите муштерии, како оди продажбата.
НАЈВАЖНА Е КОЖАТА
"Ако сакаш да направиш добри опинци и тие да се продаваат, најпрвин треба да купиш добар материјал, да не жалиш пари за материјал и да не брзаш додека работиш, сакајќи да направиш поголеми количини. Се’ што правиш од кожа се прави пет дена. Првиот ден кожата се обработува во вода, вториот ден се обликуваат опинците, а последните три дена се ставаат на сонце, за да се исушат готовите опинци. Така си бара процесот, инаку нема да ја држи формата. Користам исклучиво телешка кожа, која е еластична и погодна за обработување. Важно е опинците да бидат збиено плетени, за да ја задржат формата кога ќе се исушат. За подобар изглед, добро е да комбинираш интересни бои, светло со потемно. Интересно е што телешката кожа на сонце ја менува бојата како и човечката кожа", уловивме дел од занаетот.
ОД 17 ДО 47
"Има разни големини - од опинчиња за бебиња од два месеца, до опинци број 47. Има луѓе што купуваат број 17, број 18 уште кога ќе им се роди мало бебе. За споредба, еден пар чевличиња Цицибан се 2.000 денари, а кај мене ќе добијат пар опинчиња е 250 денари, направени од чиста кожа, а и докторите ги препорачуваат. Интересни се и за странците. Најголемите опинци што било кога сум ги направил се овие опинци, број 47. Ми ги порача еден Џон, од Ирска. Беше гостин во Владата, помина во дуќанов и имаше желба да му направам опинци - се заљубил во опинците што ги видел. Доаѓаат и други странци, им се допаѓаат, ама сакаат да ги земат за беспари. Но, нема за Црвен крст! Овде има кирија, има данок, а морам и јас нешто да заработам", ни рече мајстор Даре.
По него, дуќанот нема да има кој да го работи. Децата и снаите завршиле Економски факултет, а никој од нив нема да дојде да работи во дуќанот. Досега никој не посакал да го научи занаетот, а и мајстор Даре не сака да го пренесе било кому, се’ додека во него да прочита чиста душа и решеност да се биде опинчар, и во добро и во зло.
No comments:
Post a Comment