Скршнете пред Стража накај Маврово и Дебар и така стигнете до Охрид. Ќе видите три езера повеќе, Радика, живописни села и Дебар. За промена, наместо 174, поминете 200 километри - сликите што ќе ги видите вредат многу повеќе
Пишува: Васко МАРКОВСКИ
Фото: Андон ДАВЧЕВ
Можеби сто пати сте поминале покрај тој знак и сто пати сте го одминале како нешто што не ве засега, како нешто што се однесува на некој друг, додека итате накај Стража, за миг порано да земете здив, па да продолжите накај Охрид. Но, вреди да подзастанете, да подразмислите и да си дозволите да паднете во тоа искушение - да скршнете вдесно и да продолжите преку Маврово и Дебар.
ДЕСЕН ЖМИГАВЕЦ
Се почнува на крстопатот кај Ново Село, веднаш над каменоломите над Гостивар, кога веќе ви доаѓа преку глава од возење втора-трета-втора-трета. Сината табла ви нуди две можности - да продолжите по магистралниот пат М-4 накај Кичево или да дадете десен жмигавец и да тргнете во непознат правец, низ нови пејзажи, по Патот на езерата, преку Маврово, Дебар и Струга.
Песимистички гледано, имате 26 километри повеќе за возење, патувањето ќе трае еден час повеќе, ќе потрошите малку повеќе гориво и ќе стигнете во Охрид еден час подоцна. Но, оптимистичкиот поглед нуди многу повеќе. Ќе видите пејзажи што ги гледате првпат, три езера на патот до Охридското, живописниот кањон на Радика, нови места за починка што нудат нова закуска наместо мекиците на Стража... "Свети Јован Бигорски", живописни села како Јанче и Косоврасти, да ѕирнете преку границата со Албанија... а цената е да си го нарушите комодитетот и да преминете од магистрален на регионален пат.
Тогаш, зар нема да се решите за вожња во трета, да ги послушате Монти Пајтон и да погледнете на светлата страна на животот или да се сетите на Џон Ленон и да му дадете шанса на мирот.
КАЧАМАК ВО ТРНИЦА
Наместо на Стража, на кафе-пауза застанете во Маврови Анови, првото населено место на брегот Мавровско Езеро. На десетина минути можете да скршнете и преку браната, накај Маврово, за одблизу да ја видите потопената црква "Свети Никола", која во моментов е над нивото на водата. Ако сакате закуска, не пропуштајте ја можноста да застанете во ресторанот "Кораб" кај селото Трница, на десетина минути возење од браната накај Дебар. Тука ќе го најдете најубавиот качамак на светот, а приказна за себе се киселото млеко и сирењето. Најчестата реакција на посетителите е дека задоволството чини многу, но вреди да се проба, а и газда Урош треба да подразмисли за цените. Но, продолжуваме по светлата страна на животот...
Заминувајќи од Трница накај Дебар, некаде пред крстопатот за Жировница, ќе ја здогледате Мавровска Река, а малку подоцна, кај да е, ќе се појави Радика. Еве ви можност одблизу да ја видите реката за која сте гледале милион и една репортажа на програмите на Македонската телевизија.
Можеби ќе ви одземе повеќе време од планираното, но имајте на ум дека од ридовите на Жировница, Битуше, Ростуша и Велебрдо најубаво можете да го видите манастирот "Свети Јован Бигорски".
ГЕРМАНСКИ ТУРИСТИ
Посетата на манастирот, освен што е можност да го почувствувате духот на монашкиот живот, е и можност да ги видите врвните достигнувања на прочуените градители, копаничари и фреско-живописци од реканскиот крај, низ кој минувате.
Градежни машини на патот најавуваат дека, кај и да е, следната сезона возењето ќе биде поудобно, а патот поширок и попрегледен. По десетина минути возење ве чека уште еден пример за градителските вештини на луѓето од овој крај - селото Јанче. Велат, овде се прави одлично сирење, а глетката прави да не можете, а да не застанете, барем колку да го фотографирате селото. Тука првпат го забележавме комбито на германските туристи кои, привлечени од убавините, како договорени со нас, застануваа секаде каде што ќе застаневме да фотографираме.
Патот води низ живописниот крај што го најавува мост преку Радика кај Скудриње. Полека насетувате дека, кај да е, пред вас ќе се појави Дебар. Одлево се двои патот за Лазарополе и Гари, а оддесно - ново изненадување - убавина што не сте можеле ни да претпоставите дека ќе ја видите - куќи на брегот на Радика, изградени во хармонија со природата. Добредојдовте во Долно Косоврасти!
НА УБАВОТО СИНО ДЕБАРСКО
Претчувството не ве излажало. Веднаш зад Косоврасти останувате заслепени од нова убавина - таква синевина не сте виделе. Сфаќајќи дека пред вас е Дебарско езеро, си велите: знаат рибарите што прават. Помислувате дека во рибарските муабети намерно да ја вртат темата на тоа кој поголема риба фатил, за да не дознаете за местата што сакаат да ги зачуваат само за себе. А и германските туристи знаат што е убаво. Бевме изненадени кога повторно се видовме на првата височинка по мостот преку Дебарско, пред манастирот "Рајчица", барајќи згодно место за фотографирање. Стоејќи таму повторно наоѓате повод да се израдувате што сте тргнале по Патот на езерата и гледајќи го Дебар над езерото сфаќате дека пред вас е веројатно градот со најубава местоположба во Македонија. За да елиминирате каква било можност да се покаете што сте тргнале за Охрид преку Дебар, ако тоа е можно откако ќе ги видите сите убавини што ви ги нуди, бидете внимателни на радарската контрола на излезот од градот.
НАЈДЕТЕ СИ ГО МИРОТ
Оддалечувајќи се од Дебар накај Џепиште, најблиската точка на патот до македонско-албанската граница, веќе се прашувате дали водата што ја гледате е уште Дебарското езеро, дали можеби е река, Црн Дрим или веќе почнало следното езеро - Глобочичко. Одвојте неколку минути и застанете над новото село Глобочица, изградено на брдото над старото, кое било потопено по изградбата на браната. Најдете си го мирот патувајќи низ Дримкол.
До финалето има уште десетина километри. Кругот се затвора кога ќе го здогледате Охридско Езеро, доаѓајќи од Вевчани и Велешта во Струга. Ви останува уште да отидете во Охрид.
Со првото кафе во охридската чаршија или негде на брегот, сигурно ќе посегнете по телефонот, да се пофалите на некој пријател, ако ви успеало да се воздржите да не им ги пренесете впечатоците од самото место.
Зар не е возвишено чувството кога имате желба секому да му се пофалите за убавините на некој крај, а да немате локал-патриотски мотив да го правите тоа?

Пишува: Васко МАРКОВСКИ
Фотографии: Ирена АТАНАСОСКА
„Водата е живот“. Ова е првата порака што ќе ве пречека на крајпатните табли уште на влезот на Нов и на Стар Дојран. Ако подолго време не сте ги посетиле, уште веднаш ќе можете да го почувствувате тоа. Ривиерата е живната, улиците се исполнети со минувачи, а туристичките работници, како што велат и официјалните податоци, веќе ги тријат рацете.
Кого и да прашате, ќе ви рече дека еколошките црни денови поминале, се враќа водата во езерото, а со неа се враќа и животот во градот.
Пријатно добредојде
Веднаш ќе почувствувате ведрина, уште со првиот чекор по асфалтот, но не можете веднаш да сфатите што е тоа што ве исполнува со пријатни чувства. Нешто како да лебди во воздухот, покрај брегот, на шеталиштето, или по главната улица, додека ги набљудувате убаво уредените дворови, и доминантната розова боја на расцунетните леандри. Погледот ви се спушта и кон автомобилите, сакајќи да видите од каде се се дојдени туристи. Меѓу регистарските таблички ќе забележите велешки, кумановски, скопски, гостиварски, штипски, па дури и охридски. И, не е случајно.
- Овде сум две недели и ако можам да одложам некои обврски ќе останам до 15 септември. Како ни е погодено, не ми се оди во Скопје. Кога ќе ми текне само колку е таму се забрзано, натуткано, не ми се враќа назад. Видете колку е мирно, тивко, слушаш инсекти, гледаш птици, водата е одлична за „бањање“. Одлично!
Не беше тешко да се увериме во зборовите на скопјанката Софија Граматикова, кога се обиде да ни пренесе дел од нејзиното секојдневие во Стар Дојран, каде што, заедно со нејзината сестра Ана и со неколку другарки, секоја година престојуваат во куќата на нивните предци, членови на една од најстарите дојрански фамилии.
- Градот почна да се полни пред недела-две, кога почна да пристигнуваат поголем бран туристи, но најголемиот бран се очекува во август - ни раскажа Софија.
Таа ни ја откри тајната зошто токму тогаш и зошто дури и од Охрид, каде што има поголемо езеро, луѓето доаѓаат во Дојран.
Лековитиот цут на алгите
- Август е идеално време за одмор во Дојран. Тогаш водата е најтопла и тогаш почнуваат да цутат алгите. Од нив испарува јод, што е одличен лек за подобрување на имунитетот, за лекување настинки и проблеми со дишењето, и токму поради тоа најголемиот дел од гостите се семејни луѓе со мали деца - раскажува Софија.
Покрај лековитоста на алгите, дојрани ќе ви кажат и за лековитото дејство на калта од езерото, за лекување на проблеми на коскено-мускулниот систем. На многу места на плажите ќе видите луѓе како „се печат на сонцето“ премачкани со кал.
- Убаво е за децата. До пред некоја година, преку цела година кашлаа, настинуваа, но откако се врати водата во езерото, откако почнавме да доаѓаме, имунитетот им е подобар. Можеби плажите не изгледаат убаво како охридските, но ниедно друго езеро не може да ви го даде ова - вели една скопјанка, која заедно со сопругот втора година летува во Дојран.
Сместени се во приватна соба и плаќаат по 250 денари од кревет за ноќевање. Велат она што го добиваат не е од врвен квалитет, но не можат многу ни да се пожалат
- Плажите се уредени, има туш-кабини и кабини за пресоблекување, во близина има каде да се пазари - раскажува таа.
Палачинки на полноќ
На Градската плажа го сретнавме и скопјанецот Стево, кој дошол на десетдневен одмор со неговата пријателка.
- Плаќам 300 денари, за соба блиску до автобуската станица. Задоволен сум од сместувањето и ми се допаѓа што ми е се тука, блиску. Има во близина и ресторани и клубови за младите, градската плажа е веднаш тука. Убаво е - ни раскажа Стево.
Вели дека е задоволен од понудата и од цените на рестораните и на кафулињата.
- Со 500 денари двајца можат да ручаат во еден од најдобрите ресторани во Дојран, со предјадење, а за околу 600 денари можете да ручате дојранска риба - раскажува тој.
Веќе е минато времето кога во градот немаше каде да ги купиш и основните дневни артикли, велат нашите домаќинки Софија и Ана Граматикови.
- Откако се врати водата, се е поинаку, живнато. Има луѓе на плажите, се инвестира во нови апартмани, хотели, казина. Може да ви звучи неверојатно, рестораните не можат да си најдат персонал. Младите се ангажирани, главно во грчките казина, каде што се добро платени и нема кој да работи на другите места - раскажува Ана Граматикова.
Веќе, како што вели, има одлични клубови и кафулиња, во кои можете по неверојатни ниски цени да ја поминете вечерта.
Сега има места, во кои можеш и во 12 часот на полноќ да порачаш палачинки и да те послужат - вели таа, повторно додавајќи дека Дојран е идеално место за одмор за луѓе што сакаат вистински да се одморат, да се тргнат од урбаното живеење, од вревата што ја прави сообраќајот и од забрзаниот живот.
Сместување од 250 до 1.000 денари
Цените за ноќевање се движат од 250 до 300 денари за кревет во приватно сместување, а пансионите се движат од 900 до 1.200 денари. Во моментов посетеноста е 3.000 до 4.000 луѓе, колку што е и капацитетот на градот - вели Бранко Георгиев од Туристичкото-информативно биро на општина Дојран.
Капацитетот на општината е околу 2.000 легла во приватно сместување, 1.500 за сместување во работничките одморалишта и околу 600 легла во комерцијалните хотели. По цена од 1.000 денари можат да се изнајмат и луксузни апартмани во приватни вили, опремени со фрижидер, клима-уред и со веце.
http://www.spic.com.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1&EditionID=29&ArticleID=721