Sunday, August 28, 2011

Баги Шоп

Плочите, а подоцна - дисковите, беа само најкусиот одговор, ако некој ве праша љубопитно што е тоа што прави патот често ве носи во „Мавровка“. „Баги“ беше многу повеќе: животна школа, место за дружење, извор на нови идеи и храна за духот


Се појави токму кога имамве полни џебови пари - сите пари што сме ги собрале за матурска, што сме ги заработиле како келнери или шанкери во некое од многуте кафулиња што се појавија, што тогаш ни беа интересни; парите што ќе ви ги дадат родителите за на училиште, за кино, за излегување. Се појави, и оттогаш речиси секојдневно живеевме со 'Баги', со луѓето што таму ги среќававме. Се роди ритуалот повремено да листаме по рафтовите со плочи - дури и кога немаш пари за купување, колку да си одбереш нешто за што ќе пекаш, да си дадеш поттик за нова доза штедење. Но, лесно беше. Се заработуваше, а и да е тешко - како да не го правиш тоа? Пред очите ви стои слика што до пред некој месец ви личела неверојатна - плочи за кои само сте можеле да сонувате дека некогаш ќе ги видите во Скопје: некомерцијални изданија, андерграунд етикети. Нешто што до тогаш би можеле да го најдете најблиску во Солун, во „Блоу ап“, веќе го имате во Скопје, во се' попопуларната „Мавровка“. Ви останува само уште да најдете пари.



Го откривме едно (про)летно пладне, 1991-ва, во еден од тесните коридори во „Мавровка“, кој завршуваше со поглед накај „Универзитетска“, веднаш наспроти „Стерна“, местото кое заедно со „Нипон“, на два-триесетина чекори од таму, зад аголот, ни беа нова идеја во скопскиот ноќен живот.


Тогаш го откривме и Манде - Владимир Мандичевски, човекот чиј лик ќе биде неразделен од сликата за „Баги Шоп“, местото што беше поврзано со секое музичко случување во градот. Запознавме човек кој на еден ненаметлив начин успеа да не' плени - човек кој многу знаеше за музиката, со препознатливата питомост, од кого можеше многу да се научи за економијата на новото време, дури и без збор да ви прозбори - само ако ги следите неговите постапки во бизнисот што го започнал. Имал 30 години кога се прекинале системите на поранешната држава, кога веќе немало редовен „дотур“ на музика - нешто многу ги погодувало и дискофилите. Кај да е, некој морало тоа да го направи. Се случило тоа да биде Манде, заедно со Жане, неговата тогашна сопруга - ликовите кои ни останале врежани во спомените на едно убаво време.


Гледајќи наназад, дваесет години подоцна, би можеле да кажеме дека за генерацијата што растеше со 'Баги', колку и да звучи мегаломански или како носталгичарско правење мит од времето на една младост, 'Баги' имаше историска улога. Ако го споделите таквиот впечаток со Манде, ќе ви заблагодари и доблесно ќе праша дали сте сигурни дека не претерувате. Но, таквиот впечаток не му е нешто што првпат го слуша, особено од луѓе од таа генерација, која била блиску до прагот на младоста во времето на раните деведесетти, златното време на 'Баги'.


Владимир Мандичевски - Манде
„Мислам дека 'Баги' беше некаква иницијална, мала иницијална каписла во делот на урбаната музичка алтернативна сцена во градов. Многу млади луѓе во тоа време не знаеја како да ги обединат интересите, не знаеја каде да ги покажат интересите. 'Баги' изигра еден мал дел во тоа. Историски гледано, мислам дека ќе беше убаво приказната да можеше да продолжи и за нови генерации“, се сеќава Манде, денес сопственик на новата „инкарнација“ на „Баги“, агенцијата за комуникации, со истото име и препознатливото куче на логото.


Секој обид да се реконструира сликата за 'Баги Шоп', би бил некомплетен без Тошо Филиповски, ентузијаст-промотор на македонски бендови, сопственик на продавница за музика и некогашен инвентар-лик од 'Баги'. Го замоливме да прочепка низ меморијата.


Тошо Филиповски
„Гледано од денешна перспектива и кажано со денешен речник, 'Баги Шоп' не беше само музичка продавница, иако и тој сегмент од приказната за 'Баги' не смее да се занемари! Приказната за 'Баги Шоп' би ја поделил на 'Баги' одвнатре - самиот 'шоп' и неговата едукативна функција, и 'Баги Шоп' однадвор - масите пред влезот и културолошкиот момент. 'Баги Шоп' одвнатре е 'Баги Шоп' со плочите што се продаваа. Се сеќавам како неколку месеци го убедував Манде да почне да увезува винили од тогаш актуелните дискографски куќи и бендови. Некако успеав, и тој потег подоцна се покажа како многу важен. Под влијание на тие плочи и таа музика се создадоа многу бендови во Скопје, но и почна да созрева една култивирана генерација слушатели и радио новинари, кои многу години потоа ќе бидат клучна публика на многу концерти и водители на многу радио емисии. 'Баги' од надвор, е дружењето што се случуваше пред 'Баги', на првите две маси на 'Стерна'. Е, тие маси, всушност беа еден вид културен центар, многу години пред денешниве таканаречени 'културни центри'. 'Баги Шоп' не беше само Манде, иако Манде беше сопственик и клучна фигура на просторот. 'Баги Шоп' всушност беше еден 'несвесен и непланиран' колектив на луѓе кои го посетуваа 'Баги' секојдневно: 'обични слушатели на музика', уметници, политичари - но и самите музичари. Tие луѓе не доаѓаа во 'Баги Шоп' само да купат музика. Доаѓаа да се напијат кафе, пиво, сок, да поразговараат со истомисленици за најразлични идеи, проекти, бендови. Музиката спојуваше, а 'Баги Шоп' беше 'рскавицита. Низ таквите муабети се родија музичкото списание 'Тротоар', компилацијата 'Македонски документ', ТВ-емисијата 'Досие', 'стотројкашите' ја прифатија идејата за анплагд концерт на ЕКВ, се договараше патување на фестивалот 'Рединг', излегоа првите македонски изданија на касети. Во првата половина од деведесеттите, таму преку ден живееше урбано Скопје“, се сеќава Тошо.


Ако некој ви останал во сеќавањето како голем фан на „Баги Шоп“ и како неисцрпен извор на позитивна пропаганда за „Баги“, Ангела Јовковска - Енџи од „Канал 103“ е меѓу првите што ќе ви се појават пред.


Ангела Јовковска - Енџи
„Јас бев многу мала кога се отвори продавницата, и, што е многу смешно, дека ќе се отвори продавница за плочи, дознав од баба ми, затоа што бевме семејно поврзани со Жане и со Манде. Значењето на 'Баги', според мене, е огромно, затоа што беше првата и долго време едниствена приватна продавница за музика. Најпрвин почнаа со плочи, а подоцна продаваа и дискови, но мене ми се плочите битен сегмент од 'Баги'. Нам - мене и на пријателите - тоа ни беше 'плочара', така ја викавме продавниата. Од таму купувавме плочи и особено битни ни беа 'секнд-хенд' плочите, затоа што се работеше за групи од кои повеќето веќе долго време беа и непостоечки бендови и прилично тешко беше да се најдат нивни изданија, особено оригинали. Многу малку се сеќавам на периодот кога 'Баги' беше на друго место, во ТЦ Беверли Хилс. За мене прва асоцијација за 'Баги' е 'Мавровка' - до 'Нипон'. Беше баш на згодно место - едно од местата каде што излегувавме! Колку и да звучи стегнато, влијанието на 'Баги', од културолошки аспект, е многу битно, затоа што влијаеше на една цела генерација, на неколку последователни генерации млади луѓе, индивидуи кои се развиваа на малку поинаков, малку посамосвесен начин. А, секогаш таа комуникација беше поврзана и со книги - разменуваа книги, разговараа за книги, филмови. Затоа со спомените за 'Баги', од тој период, неразделно поврзана ми е и книжарницата на отворено на Соња Иванова на 'Рекорд'“, се сеќава Енџи.


'Баги Шоп' не успеа да ги преживее борбата со пиратеријата и падот на куповната моќ на луѓето што поминаа убави години таму. Но, кучето од логото продолжува понатаму, потврдувајќи ја крунската поента на Енџи: „'Баги' беше повеќе од обична 'плочара' - беше концепт“.




Текст: Васко Марковски
Фото(монтажа): Ивана Кузмановска

No comments: