Monday, December 07, 2009

Земја со визија


Нема да ви биде нужно да прочитате отчет од Владата и Министерството за туризам за да видите дека Црна Гора знае што прави. Ќе биде доволно само неколку дена да престојувате во земјата. Лесно ќе забележите кој сектор од економијата им е најзначаен и дека целото општество е мобилизирано за оствравување на таа визија

Пишува: Васко МАРКОВСКИ
Фото: Филип ПОПОВСКИ

ЦРНА ГОРА - Овие луѓе знаат што прават и несомнено ќе го направат тоа што го наумиле! Лесно ќе го заклучите ова ако патот ве однесе првпат или по долго време во Црна Гора, сакајќи да видите што има да им понуди на туристите земјата на мрзеливите Црногорци, како што велат предрасудите на кои и ден-денес им веруваме.

Но, не бидете изненадени кога ќе видите нешто сосем различно, нешто што ни најмалку не им прилега на сеќавањата или сликите што ви ги создале вашите блиски раскажувајќи за социјалистичките, синдикални летувалишта во Црна Гора, во која ви се нудат диво море, место да преспиете, скромни продавници, кафулиња и ресторани со мрзеливи келнери.

Ќе биде доволно само да го поминете патот од југот кон северот на земјата или обратно и да поминете неколку часа престој в место за да сфатите нешто сосем друго - овие луѓе знаат што прават! Решиле да живеат од туризам и тоа ќе го направат. Знаат што имаат, знаат што сакаат да направат од тоа што го имаат, знаат кому сакаат да му го продадат тоа што го создаваат и, знаат како да го направат тоа!

ЛИДЕР НА МЕДИТЕРАНОТ ДО 2020


Визијата на Црна Гора за развој на туризмот, најдобро ќе ја согледате во воведните поглавја на црногорската Националната стратегија за развој на туризмот до 2020 г., но, тоа што најмногу ќе ве изненади е дека не мора да одите толку длабоко во вашите истражувања за да го дознаете тоа. Доволно ќе биде да поразговарате со првиот стопанственик или со првиот човек што ќе го сретнете на улиците во која и да е дестинација од туристичката мапа на Црна Гора. Ќе чуете нешта на кои ќе им се радувате како да сте чуле амбициозна, добро осмислена и остварлива визија за својата земја.
Разгледувајќи ја Стратегијата, најпрвин ќе бидете изненадени од самодовербата на црногорското општество кога си ги поставило пред себе целите што сака да ги постигне.

Според документот, кој, движењето низ теренот ќе ве увери дека не е само текст на хартија, туку начин на размислување на Црногорците, визијата на Црна Гора е до 2020 г. да израсне во лидер во туризмот на Медитеранот - пазар што е ориентиран кон висок квалитет, а туризмот да биде главен генератор на работни места и приходи.

Имајќи го ова на ум, лесно ќе ги препознаете и конкретните нешта што веќе се направени или почнале да се прават за да се стигне до оваа амбициозна цел, колку и да ви личи навидум претенциозна.

Ако имате предвид дека си поставиле цел Црна Гора да стане силна висококлалитетна туристичка дестинација на глобално ниво, туризмот да биде сектор што ќе ја движи економијата, ќе креира доволно работни места и раст на животниот стандард, а државата да добива приходи на стабилен и сигурен начин, лесно ќе сфатите дека секој можен новоизграден објект што ќе го средните на патот и секој новоизграден или реновиран хотел во туристичките места е дел од таа визија. Лесно ќе забелжите дека, на пример, елитните хотели во Колашин или во Будва се дизајнирани токму така, за да бидат провокација и за најпребирливите глобтротери, на кои не им е проблем да извадат картичка од џебот и да платат патување какво што ќе посекаат, на било кој дел од планетата, во било кој дел од годината.

За да се оствари тоа, како што вели Стратегијата, клучно е да пораснат приходите од туристичкото стопанство, за да може да се излезе на крај со дополнителните инвестиции и вообичаеното ниво на заработка кај соседите од ЕУ-Средоземјето. Имајќи го предвид малиот капацитет на плажите на црногорскиот брег, стопанството на Црна Гора не треба да се стреми кон пораст на бројот на гости, туку преку поголеми инвестиции да дојде до целогодишна разновидна понуда. За да се постигне тоа, квалитетот треба непрестано да се подобрува, а разновидноста на понудата да се зголемува. Заради стабилност на системот, треба да се создадат колку што е можно повеќе работни места со полно работно време, и на оние што работат да им се дадат можности дополнително да се заработуваат - директно или индиректно, преку туризмот.

Што се однесува на понудата, потребни се производи кои можат да се користат во текот на целата година, што е важно и поради климатските карактеристики на земјата - на приморјето за време на зимите е дождливо, а зимските центри можат да останат без снег. За да се избегнат таквите ризици, треба да се развијат производи кои не се условени од временските прилики, кои, истовремено, ќе бидат конкурентни на понудата меѓународниот пазар, кои ќе биде тешко да се копираат, односно, со самото тоа - производи што ќе бидат трајни.

Читајќи ја библијата на црногорскиот туризам, ќе сфатите колку е сè меѓусебно поврзано - од транспортот до сместувањето, од квалитетот на услугата до ширењето на убавиот глас за земјата. За да може да се воспостави економична авио-врска со најважните изворни пазари, важно е хотелските и другите угостителски капацитети да бидат доволно големи и атрактивни и да можат да се користат во текот на целата година, а сите гости што ќе дојдата во земјата, да се вратат дома задоволни - "задоволниот гостин е клучната алка во маркетингот за дестинацијата, која ќе влијае оние што некогаш ја посетиле дестинацијата, да се насочат и кон други производи што таа им ги нуди", читаме во Стратегијата.

ЦРНОГОРСКАТА ПОУКА

Решеноста на Црна Гора да убеди што повеќе луѓе да ја посетат и да го испрати секој гостин задоволен ќе ја забележите уште пред да дојдете таму. Доволно е да го посетите националниот веб-порталот на Националната туристичка организација (НТО) и да сфатите дека си имате работа со туристичка земја која ќе направи сè за да дојдете да ја видите. Портал со едноставна адреса, лесна за паметење, www.montenegro.travel, кој ќе нема да ве пушти да го затворите прозорецот без да надјете нешто за себе.

Но, не само сервис за посетителите, туку и портал каде што угостителите можат да го надградуваат своето знаење или бесплатно да ги рекламираат своите производи на место каде што сите ќе можат да ги видат.

А, што ќе видите во Црна Гора и која е нејзината уникатност, ќе можете да дознаете уште од првата средба препознатливо туристичко лого на земјата, пропратено со препознатлив и едноставен слоган, кус и полн со значење: MONTENEGRO, Wild beauty.

Лесно ќе забележите и кому се обраќаат. Погледнете го јазичното мени во горниот десен агол на порталот или видете на кои јазици се отпечатени квалитетните промотивни материјали. Националната туристичка организација (НТО), локалните туристички организации и претставништвата во Франкфурт, Сараево и Белград ќе направат сè за да го чуете гласот за тоа што ви го нуди Црна Гора, но, истовремено, на располагање имате сервис кој ќе ви помогне да го организирате вашето патување од излегувањето од домот, до повторното враќање назад.

За да видиме дека е мобилизирано целото општество, ќе биде доволно да го разгледаме пресекот на активностите што биле преземени од Владата, општините, Националната туристичка организација и стопанствениците од туристичкиот сектор за да се организира успешна сезона и во услови на светска криза, објавен од Министерството за туризам на Црна Гора.

Свесни дека им претстои кризна година за туризмот, секој од своја страна презел по нешто.

Државата ги намалила данокот на физички лица и даноците и придонеси на платите, обезбедила субвенции за електрична енергија за малите и средните претпријатија. Исто така, биле укинати давачките што влијаат на цената на горивата и надоместокот за користење градежно земјиште. Во исто време, со полна пареа се градат нови патишта, се модернизираат аеродромите и граничните премини, сè со цел да се склуси времето на чекање на граничните порти, а патувањето низ Црна Гора да биде поудобно, побезбедно и да ви одземе помалку време. Истовремено, Националната туристичка организација презела интензивни промотивни кампањи на домашниот, регионалниот и глобалниот пазар. Понудата се презентира на прецизно одбрани саеми за туризам, а понудата се рекламира на медиумите што им се најблиски на луѓето што сака да ги угости Црна Гора.

Перформансите велат дека секторот туризам покажал висок степен на виталност во кризна година, при што бил унапреден квалитетот на понудата и имиџот на Црна Гора на меѓународниот пазар - категоризирани 48 хотели (3.200 нови кревети), 19 плажи "Сино знаменце", категоризирани 6 марини, обележани 6.000 километри патеки за планинарење и велосипедизам.

Дека преземените мерки даваат резултати, сведочат и бројните репортажи за туристичката понуда на Црна Гора, во кои земјата на мрзеливите, како што вели нашата заблуда, е опишана како една мала држава која во услови на рецесија ќе им понуди на љубителите на скијањето нешто што не можат да го добијат во своите земји или во популарните скијачки центри низ светот - сето тоа, за помалку пари, со поквалитетна и уникатна услуга.

Гледајќи го сето тоа, се радувате како на успеси на својата земја. Свесни дека имате што да понудите, посакувате истото да ви се случи и вам. Би било неправедно на слепо да речеме дека Македонија нема стратегија за развој на туризмот, но, ако ја има, кое е фајдето од неа, ако обичниот човек не го живее во духот на нејзината визија, ако не ја види шансата за себе во неа.

Црногорската поука е голема. За почеток, да расчистиме што сакаме да направиме со себе, како што тоа го направиле Црна Гора и Црногорците. Една турска поговорка вели: Кога ќе се затркала тркалото, има патот кој да го покаже.


No comments: