Wednesday, May 07, 2008

Каменот што носи деца

Стотици луѓе секоја година на Ѓурѓовден го браат Говедаров камен, големата карпа кај Свети Николе за која се верува дека им дава пород на жените што не можеле да забременат.

Ни дожд, ни кал до колена. Ништо не може да ги предомисли луѓето што веруваат дека големата карпа на тромеѓето меѓу светиниколските села Ерџелија, Пиширово и Амзабегово ќе им помогне да добијат дете, откако на разни начини се обиделе да најдат решение со методите на класичната медицина. Така беше и годинава, на Ѓурѓовден, кога стотици луѓе од сите делови на Македонија, од соседните и од подалечните земји дојдоа на Говедаров камен верувајќи дека големата карпа, свети Ѓорѓија и ритуалите ќе им помогнат нивнинте снаи, ќерки или сопруги да добијат дете.



ОДИМЕ ПО ДЕТЕ

Во право беа полицајците на патот од Свети Николе кон Ерџелија кога не посоветуваа да не одиме предалеку со автомобилот, зашто им јавиле дека патот до Говедаров камен бил каллив и оти многу автомобили веќе заглавиле во калта. И нам ќе ни се случеше истото, но решивме да ги послушаме, колку и да не’ обесхрабруваа калта и силниот дожд. Сепак, истрајноста на луѓето што напредуваа кон каменот на неколку стотици метри пред нас влијаеше охрабрувачки, како што ни даваше поттик и ведрината на луѓето што доаѓаа отспротива.
Меѓу првите со кои разменивме за многу години препознавме човек што сме го гледале на телевизија, само не бевме сигурни дали кој ни се приближува. Струмичкиот нагласок ја разреши дилемата, па така разбравме дека не разговараме со Ферус Мустафов, туку со Кочо Агушев, трубачот од оркестарот Агушеви кој заедно со семејството штотуку заминуваше од каменот.

"Неколку години за Ѓурѓовден доаѓаме кај каменот, за здравје и за среќа. Едно време ќерка ми немаше деца. Дојдовме тука, му се помоливме на Господ, и’ се пружи шанса и сега има деца. Денеска донесовме курбанче и ги вративме назад каменчињата што ги земавме кога дојдовме првпат. Кога ќе им се роди бебе, тие што зеле камчиња, треба да ги вратат камчињата назад", ни раскажа Агушев во кусиот разговор.

Според предзнаењата што ги имавме пред да тргнеме на пат, очекувавме дека ќе треба да газиме низ кал поради врнежливото време, но не беше доволно тоа што си понесовме резервни чевли за пробивање. Калта беше лизгава и леплива, ѓоновите попуштаа, а возачите на неколкуте автомобили што решиле да се пробијат до крајот, сигурно веќе беа пишман што не се откажале порано.

Но, на сета мака, имаше и нешто што ни даваше сила и ведрина по секоја средба со луѓето што доаѓаа отспротива или што подзастанале да одморат. Очите на сите нив, зрачеа со надеж и верба, а сета ваша резервираност спрема магиските ритуали и паганските традиции паѓа во вода кога во нивните очи ќе прочитате: одиме по дете, бевме по дете или бевме да се заблагодариме за детето.



ЦАРИЦАТА И ГОВЕДАРОТ

Ни олесна кога ја здогледавме чистинката каде што завршуваше колскиот пат. Веднаш се упативме кон карпата, за која се раскажува дека им дава пород на жените што не можеле да забременат и чија чудотворна моќ ги лекувала војниците на Цар Самоил.

И покрај дождот, ритуалите се одвиваа најнормално. Луѓе палат свеќи околу карпата, човек качен на каменот им дава инструкции на девојки што ја врзуваат карпата со конци волница, панаѓурските тезги и шаторот со скара и пијалаци ги служат гостите.

Во луѓето околу каменот препознавме една од групите што ги сретнавме по патот. Нивната снаа ја врзуваше карпата со конец, а човекот одгоре ја советуваше што да прави.

"Жената што не можела да има деца и побратимот треба три пати да го заобиколат каменот со црвен и со бел конец. Откако ќе го завиткаат, го одмотуваат конецот, се качуваат горе на каменот и од конците жената си плете појас, како плетенка. Од каменот се земаат камчиња и камчињата се ставаат во појасот. Жената треба три пати да се протне низ појасот, го врзува на половината и го носи на себе цела година. Ако им даде господ дечиња, семејството следната година носи курбан, а за побратимот се носат подароци. Ако им се родило машко дете, носат машко јагне, ако им се родило женско - женско. Ако се близнаци - носат за секое дете по едно јагне. Курбанот се коле тука, над каменот", ни раскажа Ангел Арсовски од соседното село Пиширово, човекот што беше качен на карпата.

Како почнало сето тоа се обиде да ни објасни Кире Маџовски, од Свети Николе, кој петнаесетина години, секоја година доаѓа на Ѓурѓовден на Говедаров камен.

"Се зборува дека овој камен им носи благослов и на жените што не можеле да забременат од разни причини, ако некој им фрлил магии или ако го изгубиле благословот зашто абортирале додека биле млади девојчиња. Легендата раскажува за некоја царица што имала големо богатство, но никако не можела да има пород. Одела секаде да бара лек, но не нашла чаре се’ додека не дошла овде, кај некој говедар. Тој и помогнал со молитви и со некакви ритуали, забременела и оттогаш луѓето го знаат ова место како лековито за жени што не можат да имаат деца", ни раскажа Маџовски.

ДУРИ ОД ГЕРМАНИЈА

Гледајќи отстарна, спонтано ви доаѓаат прашањата дали има некаква логика во сето тоа, дали ритуалот му е угоден на Бога, дали луѓето себеси си се лажат или сепак навистина има нешто во тоа.

Тоа останува на вас, како што ни рече Кире, споделувајќи го неговото искуство како побратим на многу неротки што дошле на Ѓурѓовден да бараат благослов кај каменот.

- Доаѓаат многу луѓе, секоја година. Идат од секаде, од цел свет. Вчера имаше дури од Германија. Доаѓаат од сите делови на Македонија и од цел свет, кој каде се иселил. Доаѓаат и христијани и муслимани. Минатата година бев побратим на две жени. Едната, од Куманово, пред некој ден ми јави дека е бремена четврти месец, и оти ќе дојде в година со детето. Предминатата година бев побратим на една жена од Берово - вчера дојде со две дечиња, донесе курбан на каменот, а мене ми донесе бовча со подароци. Секоја година доаѓаат луѓе со 40-50 дечиња. И да не забременат првата година, не се откажуваат, доаѓаат уште еднаш-два пати и најчесто им успева", ни рече Маџовски, посакувајќи добар пат.

По дваесетина минути некако се пробивме до автомобилот. Резервните чевли веќе беа неупотребливи. Токму тогаш, на почетокот на патот кон карпата беа Гоце Ефтимов и Глигор Кузмановски, едниот вајар, другиот историчар на уметноста, дојдени од љубопитност да видат што се случува на Ѓурѓовден кај каменот за кој слушале. Ни остана само да им ги покажеме чевлите и да им посакаме добар пат до таму.







Пишува: Васко МАРКОВСКИ
Снимил: Андон ДАВЧЕВ


2 comments:

Anonymous said...

Off seasons reasons some shoes might peradventure be[url=http://niketrainersuksale.webeden.co.uk]http://niketrainersuksale.webeden.co.uk[/url]
little while do not insufficiency the capacity[url=http://tomscanadaoutlet.snappages.com]Toms Canada[/url]
use such shoes dazzling[url=http://addnikecanadastore.snappages.com]Nike Canada[/url]
becomingly site them in their[url=http://louboutintrainersuk.blog.co.uk]Christian Louboutin UK[/url]
set upright submit to avoid supererogatory injure of shoes[url=http://salelouisvuittonuk.webeden.co.uk]Louis Vuitton Outlet[/url]

However if the insole is de facto amoral, it's going to require to use a gentle brush and sea water gently scrub. Is required to be distinguished that, dodge the use of chemical soaps cleaning, or some may root the insole the superficies of material off.[url=http://shoppradabagsuk.webeden.co.uk]http://shoppradabagsuk.webeden.co.uk[/url]

Anonymous said...

Olevia Hdtvs : The Absolutely no Brand Tv set Making Gua

Feel free to visit my page payday loans